කුණු කන්දල් සහ අපේ මානසිකත්වය

කුණු කන්දල් සහ අපේ මානසිකත්වය: ආගමික භක්තියට එහා ගිය සමාජ වගකීමක්

ශ්‍රී ලංකාව වර්තමානයේ දේශපාලන, සමාජීය සහ ආර්ථික වශයෙන් දරුණු අර්බුද රැසකට මුහුණ දී සිටියි. නමුත් මේ සියල්ල මැද අපේ රටේ බහුතරයක් දෙනා එතරම් තැකීමක් නොකරන, එහෙත් අනාගතයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරන එක් ප්‍රධාන ගැටලුවක් තිබේ. ඒ අපේම කුණු කසළ නිසි ලෙස බැහැර කිරීමට අප සතු නොදැනුවත්කම සහ නොසැලකිලිමත්කමයි.

නිවසින් ඇරඹෙන පාරිසරික හානිය

බොහෝ නිවෙස්වල සතිපතා පැමිණෙන කසළ එකතු කරන්නන්ට තම අපද්‍රව්‍ය ලබා දෙනවා වෙනුවට, ඒවා තම වත්ත ඇතුළතම පුලුස්සා දැමීමට මිනිසුන් හුරු වී සිටිති. තම තාප්පය ඇතුළත කුණු පිළිස්සූ විට එම දුම සහ දැලි ද තම සීමාව ඇතුළතම පවතිනු ඇතැයි ඔවුහු මුළාවෙන් සිතති. නමුත් සැබවින්ම සිදු වන්නේ එම විස දුමාරය මුළු පරිසරයටම පැතිර ගොස් බරපතල සෞඛ්‍ය සහ පාරිසරික ගැටලු නිර්මාණය කිරීමයි.

පොදු ස්ථාන සහ උත්සව අවස්ථා

අපේ රටේ ජනතාව විශාල වශයෙන් එක්රැස් වන සෑම තැනකම පාහේ දකින්නට ලැබෙන්නේ අසෝබන දසුනකි. සිරිපා කරුණා කරන සමය, මහනුවර ඇසළ පෙරහැර හෝ වෙනත් ආගමික උත්සව, ක්‍රිකට් තරඟ, එළිමහන් සංගීත ප්‍රසංග සහ වෙරළ තීරයන් අද වන විට අපේම නොසැලකිලිමත් කසළ බැහැර කිරීම නිසා විනාශ වෙමින් පවතී. විශේෂයෙන්ම නිදහසේ සුන්දරත්වය විඳිය යුතු අපේ වෙරළ තීරයන් අද වන විට කසළවලින් වැසී ගොස් තිබීම අතිශය කණගාටුදායකය.

ඡායාරූප සැබෑද, ව්‍යාජද?

මෑතකදී භික්ෂූන් වහන්සේලා පවත්වන ලද සාම පාගමනකදී මතු වූ කුණු කසළ පිළිබඳ ගැටලුව සමාජ මාධ්‍ය තුළ දැඩි කතාබහට ලක් විය. එහිදී ඇතැම් පිරිස් තර්ක කළේ එම ඡායාරූප කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) මගින් නිර්මාණය කළ හෝ වෙනස් කරන ලද (Doctored) ඒවා බවයි. එම ඡායාරූපවල සත්‍ය අසත්‍යතාව කෙසේ වෙතත්, අප තේරුම් ගත යුතු ප්‍රධාන කරුණ වන්නේ මෙවැනි ස්ථානවල කුණු බැහැර කිරීමේ අපේ ඇති නරක පුරුද්දයි.

කුමන්ත්‍රණ සහ ආගමික දර්ශනය

අවාසනාවකට මෙන්, මෙම අඩුපාඩුව පෙන්වා දුන් විට බොහෝ දෙනා එය දකින්නේ බුදුදහමට හෝ වෙනත් ආගමකට එරෙහිව දියත් කරන ලද ජාත්‍යන්තර කුමන්ත්‍රණයක් ලෙසයි. නමුත් සත්‍යය නම්, මෙය කිසියම් විශේෂිත ආගමකට පමණක් සීමා වූවක් නොව, සෑම ආගමික උත්සවයකදීම සහ පොදු අවස්ථාවකදීම දැකිය හැකි පොදු ශ්‍රී ලාංකීය දුර්වලතාවක් බවයි.

වඩාත්ම කණගාටුදායක කරුණ වන්නේ තම ආගම හෝ දර්ශනය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින බව පවසමින් සමාජ මාධ්‍ය තුළ ව්‍යාජ ගිණුම් හරහා අන් අයට වෛරී සහගත ලෙස අපහාස කිරීමයි. යම් දර්ශනයක් හෝ ආගමක් ආරක්ෂා කිරීමට ඇති හොඳම ක්‍රමය වන්නේ අන් අයට බැණ වැදීම නොව, එම දර්ශනයේ ඉගැන්වීම් තමන්ගේ ජීවිතය තුළ ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාවට නැංවීමයි.

නිගමනය

අපේම වැරදි සහ අඩුපාඩු නිවැරදි කරගැනීම වෙනුවට ඒවා විදේශීය කුමන්ත්‍රණ මත පටවා නිහඬ වීම අප රටක් ලෙස දියුණු වීමට ඇති ප්‍රධාන බාධකයකි. පරිසරය සුරැකීම සහ විනයගරුක ලෙස කසළ බැහැර කිරීම හුදෙක් රාජකාරියක් නොව, එය අපේ මතු පරපුර වෙනුවෙන් ඉටු කළ යුතු මානුෂීය වගකීමකි. අපේ රට සැබවින්ම දියුණු වනු ඇත්තේ අපේම වැරදි පිළිගෙන ඒවා නිවැරදි කර ගැනීමට ක්‍රියා කරන දිනකදී පමණි.